Marka, bir işletmenin mal ve/veya hizmetlerini bir başka işletmenin mal ve/veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, kişi adları dahil, özellikle sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, malların biçimi veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen, baskı yoluyla yayımlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işarettir.Aynı zamanda pazarlama faaliyetlerinin de temelidir.Büyük bir hızla değişen ve artan ticari rekabet ortamında rekabet üstünlüğü sağlamak için, en önemli yatırımınız,markanızdır.Günümüzde şirketlerin büyüklüğü somut varlıklarından daha çok markalarının değerleriyle ölçülmektedir.Markalaşmak karlılığı ve getiriyi arttırır.Markalaşma stratejisinde en etkili yol Marka tescilidir.Marka tescili ile bizim işimiz markaların korunmasını sağlamak,art niyetli girişimleri önlemek ve marka sahibi adına tescil etmektir.
Marka tescil başvurusu, bir işletmenin veya bireyin markasını yasal olarak koruma altına alması için yaptığı başvurudur. Türkiye'de bu işlemler Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) üzerinden yürütülür.
Aşağıda adım adım marka tescil başvurusu sürecini bulabilirsin:
Markanızın daha önce başkası tarafından tescil edilip edilmediğini kontrol et:
TÜRKPATENT'in Marka Araştırma Sistemi (https://markasorgu.turkpatent.gov.tr/) üzerinden ücretsiz arama yapabilirsiniz.
Markanız hangi mal veya hizmetleri kapsıyorsa ona göre uluslararası sınıflardan (Nice Sınıfları) uygun olanları seçmelisiniz.
Örneğin; gıda ürünleri için Sınıf 29–30, yazılım hizmetleri için Sınıf 42.
Marka başvurusu doğrudan internet üzerinden yapılabilir:
TÜRKPATENT e-Devlet Girişi
Başvuruda gerekli bilgiler:
Marka sahibi bilgileri
Marka örneği (logo vb.)
Sınıf bilgileri
Vekil bilgileri (varsa)
Başvuruyu tamamladıktan sonra ücret ödemesi gerekir. 2025 yılı itibarıyla temel başvuru ücreti:
1 sınıf için yaklaşık 1.100 – 1.400 TL civarındadır.
Her ek sınıf için ayrıca ücret alınır.
Biçimsel İnceleme: Belgeleriniz eksiksiz mi kontrol edilir.
Benzerlik İncelemesi: Aynı veya benzer markalarla çakışma olup olmadığına bakılır.
Yayın Süreci: 2 ay süreyle Resmi Marka Bülteni’nde yayınlanır.
Bu süreçte biri itiraz etmezse tescil işlemi tamamlanır.
Yayın süresi sonunda itiraz gelmezse veya itiraz reddedilirse marka 10 yıl süreyle tescil edilir.
"Marka Ön Araştırma ve Benzerlik Analizi", yeni bir marka ismi oluşturulmadan veya tescil başvurusu yapılmadan önce yapılması gereken çok önemli bir süreçtir. Bu analiz, markanın hem hukuken korunabilirliğini hem de piyasada ayırt edici olma potansiyelini değerlendirir.
Aşağıda bu süreci adım adım açıklıyorum:
Yeni oluşturulan veya mevcut bir marka ismi, analiz sürecinin başlangıç noktasıdır. Bu isim:
Tescillenebilir olmalı,
Mevcut markalarla karıştırılmamalı,
Tüketiciyi yanıltmamalı,
Ayırt edici özellik taşımalıdır.
Türkiye’de tescil için başvurulacaksa, ilk bakılması gereken yer Türk Patent ve Marka Kurumu’nun (TÜRKPATENT) çevrimiçi veri tabanıdır. Şunlar kontrol edilir:
Aynı veya benzer markaların varlığı,
Hangi sınıflarda tescilli oldukları (Nice Sınıflandırması – 45 sınıf vardır),
Tescil statüsü (başvuru, reddedilmiş, tescillenmiş vb.).
TÜRKPATENT Marka Araştırma Aracı
Markanın kullanılacağı ürün veya hizmetlere göre sınıflar belirlenir. Örneğin:
Sınıf 25: Giyim,
Sınıf 35: Reklam ve iş yönetimi,
Sınıf 9: Elektronik cihazlar.
Sadece aynı sınıftaki benzer markalar değil, ilişkili sınıflar da kontrol edilmelidir.
Bir marka, başka bir markaya şu açılardan benzer olabilir:
Görsel Benzerlik: Yazım şekli, uzunluğu, karakter benzerliği
İşitsel Benzerlik: Telaffuz benzerliği
Anlamsal Benzerlik: Anlamca yakınlık (örneğin “Dağ” ve “Mountain”)
Sınıf Benzerliği: Aynı veya benzer sınıfta yer alma
Marka yurtdışında da kullanılacaksa, WIPO (Madrid Sistemi) ya da EUIPO (Avrupa Birliği) üzerinden de araştırma yapılmalıdır.
WIPO Global Brand Database
Sonuçlar değerlendirilirken:
Tamamen aynı markalar varsa: Başvuru riski yüksektir.
Benzer markalar varsa: Hukuki riskler olabilir.
Farklı ve ayırt edici bir marka ise: Tescil şansı yüksektir.
Marka İsmi: "Techvana"
Sektör: Elektronik cihazlar
Nice Sınıfı: 9
TÜRKPATENT’te “Techvana” ve benzerleri aranır.
Sınıf 9’da tescilli benzer markalar listelenir.
“Techvana”, “TechvanaX” veya “TechvanaPro” gibi isimler varsa benzerlik analizi yapılır.
Varsa tescil riskleri belirlenir ve marka ismi değiştirilir ya da hukuki danışmanla görüşülür.
Marka tescili ve benzerlik analizi uzmanlık gerektirdiğinden, riskli durumlarda bir marka vekili veya patent & marka ofisi ile çalışmak faydalıdır.
Marka Yenileme Hizmeti (Rebranding), bir markanın kimliğini, imajını veya stratejisini güncelleme sürecidir. Bu hizmet, markanın değişen pazar koşullarına, hedef kitlenin beklentilerine ya da şirketin yeni vizyonuna uyum sağlamasını hedefler.
Aşağıda tipik bir marka yenileme hizmetinin kapsamı verilmiştir:
Marka algısının ve bilinirliğinin değerlendirilmesi
Rakip ve sektör analizi
Hedef kitle araştırması
SWOT analizi (GZFT)
Misyon, vizyon ve değerlerin yeniden tanımlanması
Hedef kitlenin yeniden belirlenmesi veya genişletilmesi
Marka konumlandırmasının yenilenmesi
Yeni logo tasarımı
Renk paleti, tipografi ve ikonografi güncellemesi
Kurumsal kimlik kılavuzu hazırlanması
Ambalaj tasarımı (varsa)
Slogan, motto ya da mesajların yenilenmesi
Sosyal medya dili ve içerik tarzı güncellemesi
Web sitesi ve dijital içeriklerin uyumlandırılması
İç iletişim: Çalışanlara yönelik tanıtım ve eğitim
Dış iletişim: Yeni markanın kamuoyuna duyurulması
Medya planlaması ve tanıtım kampanyaları
Web sitesi, ambalajlar ve tüm temas noktalarının yenilenmesi
Hedef kitlenizde veya sektörde değişim yaşanmışsa
Mevcut marka artık güncel görünmüyorsa
Uluslararası pazarlara açılıyorsanız
Birleşme, devralma veya büyüme sürecindeyseniz
Marka imajınız zarar görmüşse
Uluslararası Marka Başvuruları (Madrid Protokolü), markaların yurtdışında korunmasını kolaylaştıran uluslararası bir sistemdir. Türkiye, 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren Madrid Protokolü'ne taraf olmuştur. Bu sistem, birden fazla ülkede marka tescili yaptırmak isteyen şirketler veya bireyler için önemli kolaylıklar sağlar.
Madrid Protokolü, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) tarafından yürütülen bir uluslararası marka tescil sistemidir. Bu sistem sayesinde, tek bir başvuru ve tek bir dil kullanarak, birden fazla ülkede marka koruması talep edilebilir.
Tek bir başvuru ile birden fazla ülkede tescil talebi
Tek bir dil (İngilizce, Fransızca veya İspanyolca) ile işlem yapılabilmesi
Tek bir ücret ile maliyet avantajı
Tüm süreç tek bir merkezden (WIPO) yönetilir
Marka tescilinin yenilenmesi, devri, adres değişikliği gibi işlemler de tek merkezden yürütülür
Başvurucunun, Madrid Protokolü’ne taraf bir ülkede (örneğin Türkiye’de) temel bir marka başvurusu veya tescili bulunmalıdır.
Bu temel başvuru/tescil üzerinden uluslararası başvuru yapılır.
Temel başvuru/tescil → Türkiye’de bir marka başvurusu ya da tescili yapılır.
Uluslararası başvuru → Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) üzerinden WIPO’ya iletilir.
WIPO incelemesi → Başvuru incelenir, eksik varsa düzeltilir.
İlgili ülkelerin ofislerine bildirim → Belirtilen ülkelerde her biri kendi mevzuatına göre başvuruyu inceler.
Tescil kararı → Kabul edilen ülkelerde tescil sağlanır ve Madrid Uluslararası Sicilinde yayımlanır.
2025 itibarıyla 130'dan fazla ülke bu sisteme taraf. Avrupa Birliği, ABD, Çin, Japonya gibi büyük pazarlar da dahil.
Türkiye’de ikamet eden kişiler
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları
Türkiye’de ticari veya sınai faaliyette bulunanlar
TÜRKPATENT ücretleri: Başvurunun iletilmesi için ödenir.
WIPO ücretleri: Başvuru yapılan ülke sayısı, sınıf sayısı ve hedef ülkelere göre değişir.
WIPO’nun resmi web sitesinden ücret hesaplama: https://www.wipo.int/madrid/en/fees/
Başvurular, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) aracılığıyla yapılır:
Resmi web sitesi: https://www.turkpatent.gov.tr
Marka İzleme ve İtiraz Hizmeti, bir marka sahibinin, markasını benzer veya karıştırılabilecek düzeyde olan diğer başvurulara karşı koruması amacıyla kullanılan profesyonel bir fikri mülkiyet hizmetidir. Aşağıda bu hizmetin temel bileşenlerini detaylandırıyorum:
Amaç: Tescilli markanızı taklit edebilecek ya da karıştırılma ihtimali olan yeni marka başvurularını erkenden tespit etmektir.
Nasıl İşler:
TÜRKPATENT (veya talebe göre WIPO, EUIPO gibi diğer kurumların) veri tabanları düzenli olarak taranır.
Sizin markanıza benzer yeni başvurular izlenir.
Potansiyel tehdit içeren başvurular hakkında haftalık veya aylık raporlar sunulur.
Faydaları:
Marka ihlallerini erken fark etme.
Hızlı müdahale imkanı.
Marka değerini koruma.
Amaç: İzleme sonucunda tespit edilen karıştırılabilir ya da kötü niyetli marka başvurularına karşı resmî itiraz sürecini başlatmaktır.
Nasıl İşler:
Benzer veya aynı marka başvurusu tespit edilir.
Marka vekili tarafından hukuki dayanaklarla itiraz dilekçesi hazırlanır.
TÜRKPATENT’e resmi başvuru yapılır (genellikle başvuru tarihinden itibaren 2 ay içinde).
Gerekirse karşı görüşlere yanıt verilir ve süreç takip edilir.
Faydaları:
Marka tescilinizin benzersizliğini korur.
Marka değeri ve tüketici güveni zarar görmeden korunur.
Yasal haklarınız aktif şekilde savunulur.
Halihazırda marka sahibi olan işletmeler.
Yeni marka başvurusu yapmış olanlar.
Yurtiçinde ve/veya yurtdışında faaliyet gösteren markalar.
Marka portföyünü yöneten hukuk büroları veya danışmanlık firmaları.
| Hizmet Kalemi | Açıklama |
|---|---|
| Marka İzleme | TÜRKPATENT’te yayınlanan benzer başvuruların takibi |
| Haftalık/Aylık Raporlama | İzleme sonuçlarının düzenli raporlanması |
| Ön Analiz ve Değerlendirme | Uyuşmazlık riski taşıyan başvuruların analizi |
| İtiraz Dilekçesi Hazırlama | TÜRKPATENT’e yapılacak resmi itirazın hazırlanması |
| Süreç Takibi | Gerekirse karşı görüşlere cevap ve sürecin tüm takibi |
Marka Hukuku Danışmanlığı, bir markanın tescilinden korunmasına, ihlal davalarından sözleşmelerin hazırlanmasına kadar geniş bir alanda hukuki destek sunan bir danışmanlık hizmetidir. Aşağıda marka hukuku danışmanlığının neyi kapsadığını ve neden önemli olduğunu özetliyorum:
Marka hukuku danışmanlığı, bir işletmenin ya da bireyin marka haklarını koruma altına almak, ihlallere karşı önlem almak ve yasal süreçlerde destek sağlamak için uzman bir hukukçu ya da danışmanla çalışması anlamına gelir. Genellikle fikri mülkiyet hukuku alanında uzmanlaşmış avukatlar tarafından verilir.
Marka Tescil Süreci Danışmanlığı:
Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde başvuru
Marka araştırması ve benzerlik taraması
Tescil stratejisi geliştirme (logo, isim, sınıf seçimi)
İtiraz ve Savunma Süreçleri:
Marka tesciline yapılan itirazlara yanıt
Başka bir markaya benzerlik nedeniyle gelen ret kararlarına karşı savunma
İptal ve hükümsüzlük davaları
Marka İhlallerine Karşı Koruma:
Haksız rekabet ve marka taklitçiliği durumlarında hukuki süreç yönetimi
İhtarname hazırlanması
Dava açma ve yürütme (ceza ve tazminat davaları)
Lisans ve Devir Sözleşmeleri:
Marka kullanım haklarının devri veya lisanslanması
Marka değerleme ve müzakere süreçleri
Uluslararası Marka Koruması (Madrid Protokolü vb.):
Yurt dışında tescil işlemleri
Uluslararası marka başvuru stratejisi oluşturulması
Markanızın yasal güvenliğini sağlamak için
Olası dava ve maddi kayıpların önüne geçmek için
Marka stratejinizi daha sağlam temellere oturtmak için
İleride yatırım veya satış planlıyorsanız markanızı profesyonelce tescil ettirmek için
Marka Değerleme ve Lisanslama, işletmelerin sahip oldukları markaların finansal değerinin belirlenmesi ve bu markaların kullanım hakkının üçüncü kişilere veya şirketlere verilmesini konu alan iki önemli kavramdır. Aşağıda her iki konuyu da detaylı şekilde açıklayayım:
Marka değerleme, bir markanın parasal (finansal) değerinin ölçülmesi işlemidir. Bu, özellikle şu durumlarda önem kazanır:
Satın alma ve birleşmeler
Lisanslama anlaşmaları
Finansal raporlama
Yatırım kararları
Marka stratejisi geliştirme
Gelire Dayalı Yöntemler:
Marka, gelecekte sağlayacağı gelir akışı üzerinden değerlenir.
En yaygın: Royalty Relief (Telif Hakkı İndirimi) Yöntemi
Pazara Dayalı Yöntemler:
Benzer marka satışlarının karşılaştırılması ile yapılır.
Maliyet Temelli Yöntemler:
Markanın bugünkü haline getirilmesi için yapılan harcamaların toplamı hesaplanır.
Diyelim ki bir marka yılda 10 milyon TL net gelir sağlıyor ve benzer markalar için lisans bedeli %5 olarak kabul ediliyorsa:
Marka değeri ≈ 10 milyon TL x %5 / iskonto oranı
Marka lisanslama, bir marka sahibinin, markasını belirli şartlar ve süre içinde başka bir kişi veya firmaya kullanma hakkı vermesidir.
Lisans veren (Licensor): Marka sahibi
Lisans alan (Licensee): Markayı belirli bir alanda ve koşullarda kullanan taraf
Tek Yetkili Lisans (Exclusive License): Sadece tek bir firmaya kullanım hakkı verilir.
Sınırlı Lisans (Non-exclusive): Birden fazla firmaya aynı anda lisans verilebilir.
Alt Lisans (Sublicense): Lisans alan firma, başkasına da lisans verebilir (genellikle izne tabidir).
Lisans veren, lisans alan firmadan royalty (telif hakkı ücreti) veya sabit bir lisans bedeli alır. Bu, genellikle satış üzerinden % ile hesaplanır.
Marka değeri, şirket değerinin büyük bir kısmını oluşturabilir (örneğin: Apple, Coca-Cola).
Lisanslama sayesinde marka, farklı pazarlarda gelir üretmeye devam eder.
Marka değerlemesi, yatırımcı güveni ve finansal şeffaflık sağlar.
"Marka Strateji ve Konumlandırma Danışmanlığı", bir markanın pazardaki yerini doğru şekilde tanımlayıp, hedef kitle nezdinde güçlü bir algı oluşturmasını sağlamaya yönelik profesyonel bir hizmettir. Bu danışmanlık türü genellikle şu başlıkları kapsar:
Marka Stratejisi, bir markanın uzun vadeli hedeflerine ulaşmak için oluşturduğu yol haritasıdır. Marka kimliği, değerleri, vaadi ve iletişim tonunu kapsar.
Konumlandırma, markanın zihinde nasıl yer edeceğini belirler. Yani müşterilerin sizi nasıl algılamasını istiyorsanız, stratejiniz de buna göre şekillenir.
Durum Analizi
Mevcut marka algısı ve performansı değerlendirilir.
Sektör ve rakip analizleri yapılır.
Tüketici içgörüleri toplanır (odak grup, anket vs.).
Marka Kimliğinin Tanımlanması
Marka misyonu, vizyonu ve değerleri netleştirilir.
Marka kişiliği ve iletişim tonu oluşturulur.
Konumlandırma Stratejisinin Geliştirilmesi
Marka vaadi netleştirilir.
Hedef kitle ve onların ihtiyaçlarına özel mesajlar oluşturulur.
Rakiplerden farklılaşma yolları belirlenir (farklılaştırıcı unsur / USP).
İletişim ve Uygulama Planı
Stratejiye uygun içerik, tasarım ve kampanya önerileri sunulur.
Dijital, geleneksel medya ve iç iletişim için yol haritası hazırlanır.
Hedef kitleyle duygusal bağ kurmayı sağlar.
Pazardaki rekabet avantajınızı artırır.
Tutarlı bir marka algısı oluşturarak güven sağlar.
Yeni ürün/hizmet lansmanlarında güçlü başlangıç yapılmasını destekler.
Yeni marka kuracak girişimciler
Mevcut markasını yeniden konumlandırmak isteyen firmalar
Pazarda büyümek ve fark yaratmak isteyen şirketler
Birleşme/devralma sonrası marka kimliğini yeniden tanımlamak isteyenler
Marka Takibi ve Süreç Yönetimi ifadesi, markaların korunması, performansının izlenmesi ve bu süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesini kapsayan iki önemli işlevi tanımlar. Aşağıda her iki başlığı detaylı olarak açıklayacağım:
Marka takibi, bir markanın çevrimiçi ve çevrimdışı ortamlarda nasıl algılandığını izlemek, marka adı geçtiğinde bunu tespit etmek ve buna göre aksiyon almak sürecidir.
Marka itibarını korumak
Olumsuz yorumlara hızlı müdahale etmek
Rakip analizi yapmak
Tüketici algısını ve eğilimleri ölçmek
Taklit ya da marka ihlallerini tespit etmek
Google Alerts
Mention, Brand24, Talkwalker
Sosyal medya izleme araçları (Hootsuite, Sprout Social)
Web scraping araçları
Patent ve tescil izleme sistemleri (Türk Patent, EUIPO, WIPO vb.)
Marka ile ilgili tüm operasyonel süreçlerin (tescil, yenileme, dava süreçleri, lisanslama, izleme, müdahale vb.) planlı, ölçülebilir ve sürdürülebilir şekilde yönetilmesidir.
Marka başvurusu ve tescil süreci
Yenileme ve süre takibi
İtiraz ve dava süreçlerinin takibi
Lisans verme ve sözleşme süreçleri
Sahtecilik ve ihlal durumlarında müdahale süreci
Yurtiçi ve yurtdışı marka stratejilerinin yönetimi
CRM ve proje yönetim sistemleri (Trello, Asana, Monday.com)
Marka yönetim yazılımları (Anaqua, TM Cloud, WebTMS vb.)
Belge yönetim sistemleri (DMS)
Takvim ve hatırlatma sistemleri
| Marka Takibi | Süreç Yönetimi |
|---|---|
| Marka adının geçtiği yerleri tespit eder | Tespit edilen ihlallere yönelik işlem başlatır |
| Tüketici geri bildirimlerini toplar | İyileştirme ve stratejik karar süreçlerine katkı sağlar |
| Taklit veya marka benzerliklerini izler | Hukuki süreçleri başlatır (itiraz, dava vb.) |
| Rekabet analizine veri sunar | Marka konumlandırma stratejilerini şekillendirir |
Marka takibi ve süreç yönetimi, özellikle büyümekte olan veya çok sayıda markaya sahip şirketlerde entegre bir yapıda yürütülmelidir. Bu sistematik yaklaşım sayesinde:
Markanın değeri korunur
Riskler erken aşamada tespit edilir
Marka stratejileri daha verimli planlanır